Artykuł napisany przez Mariana Gumowskiego w 1937 w Rocznikach Historycznych (rok wydania XIII) i traktujący o pieczęciach wiejskich. Opisuje on niektóre wsie w naszej okolicy, ale zdecydowałem się dla porównania przedstawić całość artykułu. Wyróżniłem jednak te fragmenty, które dotyczą naszych okolic.
Volksfreund - Kalender / okładka
Artykuł ten został opublikowany w VOLKSFREUND – KALENDER für Stadt und Land aus dem Jahr 1934 [Kalendarz „Przyjaciela Ludu dla miasta i wsi z roku 1934] druk i wydanie przez towarzystwo wydawnicze „Libertas” m.b.H., Łódz, Piotrkowska 86, a egzemplarz do tłumaczenia oraz fotografie dostarczył Dieter Maennel z Kassel.
Otto Schilter (*2-7-1903 Bałuty, + 26-12-1988 Burgdorf) był przedostatnim pastorem kościoła staroluterańskiego z ulicy Długiej. W lutym 1930 roku zdał egzamin teologiczny w Lipsku. Do Nowego Tomyśla przyjechał 1-4-1930, aby objąć posadę pastora pomocniczego po 16 miesięcznym wakacie. Na urząd wprowadzony 30-4-1930 przez superintendenta Büttnera z Rogoźna. Po zdaniu drugiego egzaminu teologicznego (11-5-1931) przed Wyższym Kolegium Teologicznym we Wrocławiu, w roku 1932 zostaje powołany na pastora w Nowym Tomyślu. Parafia obejmowała nastepujące gminy: Nowy Tomyśl, Brody (msze u młynarza Alberta Schulza), Zbąszyń (u bednarza Eichholza przy Rynku), Nowa Boruja (we własnym kościele), Stara Tuchorza (we własnym kościele), Międzychód (we własnym kościele), Miłostowo (U R. Matzke domu gminny kościoła, Sieraków (u wdowy Hauffe) i Zamorze (w domu Johanna Klemke)
Zamorze.
W czasie jego kadencji przypadła 75 rocznica (17-9-1933) budowy kościoła staroluterańskiego w Nowym Tomyślu oraz 100 -lecie (30-6-1935) powstania parafii staroluterańskiej w Nowym Tomyślu. Na uroczystości przybyli superintendent Büttner (Rogoźno), Gotthold Werner (Schwarzwald), Dr. Karla Hoffmann (Poznań), Theodor Brauner (Toruń) und Paulig (Bydgoszcz). 12-12-1937 odchodzi z Nowego Tomyśla i zostaje powołany na pastora parafii w Bydgoszczy. W Nowy Tomyślu urodziły się troje jego dzieci: Reinhard, Dorothea Elisabeth, Ruthild Anna Maria, a Christoph Karl Adolf już w Bydgoszczy. Informacje o pastorze otrzymałem od wnuka Franka Schiltera http://familienarchiv-schilter.weebly.com
Tłumaczenie: Przemek Mierzejewski we współpracy z Damianem Koniecznym. Uwagi tłumaczy zawarto w kwadratowych nawiasach.
Artykuł ukazał się w książce „Byli wśród nas” str. 219 [Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Lenorta. Poznań 1978, Księgarnia Św. Wojciecha]. Tekst napisany przez nie mniej zasłużą postać naszego miasta ks. Michała Kosickiego (ur. 1-9-1906 Wilkawieś k/ Buku, zm. 29.5,1981 w Nowym Tomyślu) długoletniego proboszcza parafii (1946 -1981) p.w. matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Nowym Tomyślu. Na ten artykuł zwrócił mi uwagę pan Jerzy Tyc.
Kazimierz Hołoga odcisnął się w historii naszego miasta z dużą mocą. W Nowym Tomyślu istnieje ulica Hołogi, Szpital został nazwany jego imieniem [Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej imienia doktora Kazimierza Hołogi] oraz Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. dra Kazimierza Hołogi. We wspomnianej szkole im. dra Hołogi można również można zapoznać się z dwoma znakomitymi opracowaniami na temat życia Kazimierza Hołogi oraz historii samej szkoły. Natomiast w holu szkoły znajduje się stała wystawa pamiątek po doktorze Hołodze. Szkoła otrzymała to imię 13 marca 2006.
Publikacja za zgodą wydawnictwa „Święty Wojciech„. [http://www.ksw.com.pl/]
Kopie zdjęć do poniższej publikacji udostępnił Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. dra Kazimierza Hołogi w Nowym Tomyśl. Zdjęcia są posiadaniu rodziny Hołogów. W wstępie umieściłem zdjęcie tablicy pamiątkowej, która znajduje się w Zespole Szkół Zawodowych i Licealnych im. dra Kazimierza Hołogi w Nowym Tomyślu. Jedno zdjęcie pochodzi ze zbiorów Jerzego Tyca.
Okładka 'Krótkiej kroniki miasta Nowy Tomyśl z 1888'
Dla każdego poczet burmistrzów czy też naczelników miasta powinien być sprawą honorową. Od jakiegoś czasu próbuję taką listę skompletować, uwzględniającą burmistrzów z czasów zaboru pruskiego, czasów powojennych, a nawet okupacji. W mrokach niepamięci ginie nawet czas powojenny. W tak krótkiej perspektywie czasowej jak 30-40 lat, przychodzi z trudnością odnalezienie wszystkich nazwisk powojennych burmistrzów czy ich odpowiedników sprzed roku 1989. Poniższy artykuł jest pierwszym krokiem zmierzającym do stworzenia pocztu burmistrzów miasta Nowy Tomyśl. Księgi kościelne okazały się tutaj nieocenionym źródłem wiedzy. Dla niezorientowanych w genealogii chciałbym dodać, że przy zapisach urodzin, zgonów, ślubów oprócz nazwisk rodziców i świadków często podany jest ich zawód i właśnie na tej bazie udało się odtworzyć i zweryfikować listę pierwszych burmistrzów podaną już w „Krótkiej kroniki miasta Nowy Tomyśl ” z roku 1888, która jak się wydaje w świetle niniejszego opracowania jest mocno nieprecyzyjna. Z tych właśnie powodów wymieniane są kolejno narodziny czy zgony dzieci burmistrzów, tak aby można było precyzyjnie prześledzić tok pracy autorki. Często wymienianym zajęciem jest tzw. „obywatel miasta”. Znaczyło to tylko to, że dana osoba mieszkała w mieście. Dziś to pojęcie jest raczej zarezerwowane dla całego państwa (tzw. obywatel państwa).
Pracę tę wykonała pani Gudrun Tabbert, miłośniczka Nowego Tomyśla i okolic mieszkająca w Niemczech. Tłumaczenie: Przemek Mierzejewski
Tekst przedstawiony poniżej jest pełną wersją artykułu o fotografie tomyskim Georgu Enderichu, który ukazał się w kwartalniku „PRZEGLĄD NOWOTOMYSKI” 3/11/2009 pod redakcją dr Bogumiła Wojcieszaka. Zdjęcia pochodzą od pana Jerzego Tyca, Bogusława Szuwalskiego oraz od córki Georga Endericha pani Gizeli Tänzer z domu Enderich. Poniższy artykuł publikowany jest równiez w wersji niemieckiej w opracowaniu Gudrun Tabbert. Korekta w opisie zdjęcia współpracowników (11-03-2010 informacji dostarczyła pani Janina Pawłowska)
Czytaj dalej…
Prezentowane wspomnienia znajdują się w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej a zostały napisane na konkurs Głosu Wielkopolskiego i ZBOWiD „W 50 rocznicę Powstania Wielkopolskiego”. Szczegółowo opisu przebieg formowania i walk kompanii opalenickiej. Poniżej umieściłem fragmenty dotyczące wyzwolenia Nowego Tomyśl, które znakomicie zazębiają się z innymi relacjami.
Relacja starosty Rissmana zamieszczona w broszurce opublikowanej w 10 rocznicę Powstania Wielkopolskiego w 1928 przez P. Paetzolda p. t. „Wie Neutomischel polnisch wurde. Aus den Schiksalstagen der Provinz Posen 1918/19” (Jak Nowy Tomyśl polskim się stał. Z pamiętnych dni Prowincji Poznańskiej 1918/19). Relacja przedstawia wydarzenia w powiecie nowotomyskim tuż przed wybuchem Powstania oraz opis wydarzeń z zajęcia Nowego Tomyśla w nocy z 2 na 3 stycznia 1919 przez opalenicko-bukowieckie oddziały dowodzone przez Klemczaka oraz oddziały pod dowództwem hr. Stanisława Łąckiego. Relacja została spisana świeżo po zaistniałych wydarzeniach w styczniu 1919.
Tłumaczenie : Przemek Mierzejewski we współpracy z Damianem Koniecznym.
Czytaj dalej…
Relacja hr. Stanisława Łąckiego głównego organizatora Powstania w naszym powiecie, o tyle cenna, że wydana w roku 1919 czyli jeszcze wtedy gdy wydarzenia nie zatarły sie w pamięci. Publikacja wydane przez Karola Rzepeckiego pod tytułem „Powstanie Grudniowe w Wielkopolsce 27.12.1918”. W całości opublikowana na platformie Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej Cytuję tutaj tylko fragment 109 do 115 strony.
Znamienna publikacja wydana w 1935 „Przyczynki do historii Powstania Wielkopolskiego – Nowy Tomyśl – Zbąszyń 2/3 1.1919 – 7/8 1. 1919” dotycząca walk powstańczych na froncie zachodnim, w szczególności opis zajęcia Nowego Tomyśla i opis walk o Zbąszyń. Autorem tej publikacji jest dr med. Kazimierz Bross. W całości znajduje się w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej pod adresem http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=2622. Cytuję tutaj tylko fragment 16 do 23 strony.
Artykuł zamieszczony w kolejnej – już drugiej – gazetce Parafii Bukowiec w opracowaniu księdza proboszcza Marka Celki. Fotografie zostały wykonane ks. Marka Celkę.
W tym roku Bukowiec obchodził 600 lecie powstania. Od XV do XVIII była własnością Opalińskich, później należała do Niemca o nazwisku Beym, a później Heyder. W latach 1926 do 1939 majątek należał do Adama Szczerbińskiego. na początku XX wieku zamieszkiwało tam 934 Polaków i 27 Niemców.
Wykonanie: Piotr Mierzejewski
