- Olędry Nowotomyskie - http://oledry.pl -

Pomniki i tablice w Nowym Tomyślu

Do sporządzenia niniejszego spisu zainspirował zegar słoneczny stojący koło biblioteki. Choć mieszkam jakiś czas w Nowym Tomyślu nie zauważałem go. Postanowiłem przejść się, a nie przejechać, ulicami miasta i dokładnie się przyjrzeć tablicom pamiątkowym, pomnikom czy też obeliskom. Kryteria przyjąłem raczej luźne i zaliczyłem takie obiekty jak Największy Kosz czy też rzeźby na byłym hotelu przy placu Chopina (nazywanym także Konsumami). Do tego zestawienia można by jeszcze zaliczyć do niej samolot w parku czy też nieistniejącą kopię zamku z Chojnika, wykonaną z rozbitych płyt nagrobnych. Dodatkowo jako swoisty pomnik można by uznać również niedokończony basen w Parku. Większość tablic kamiennych wykonali członkowie rodziny Wierkiewiczów, a przede wszystkim Stefan Wierkiewicz, mistrz rzemiosła artystycznego. Tytuł ten został mu nadany w roku 1982. Opowiedział mi o ich powstaniu i historii tablic w naszym mieście. W naszym mieście znalazłem trzy zegary słoneczne. Niestety żaden nie działa :). Zdjęcia archiwalne pochodzą z Biblioteki Publicznej a wykonane są przez pana Janusza Nowickiego, panią Gabrielę Birkę oraz pana Stefana Wierkiewicza. Współczesne zdjęcia są mojego autorstwa.


Poza mapką są jeszcze w parku :

kamień założycielski Parku, napis wykuty przez Stefana Wierkiewicza [1]
samolot pozyskany wysiłkiem Arkadiusza Tomskiego [2]
zamku Chojnik wykonanego w skali 1:26 przez Stefana Wierkiewicza, z piaskowca pozyskanego z okolicznych cmentarzy [3]
zegar słoneczny wykonany przez Stefan Wierkiewicza zaraz przy wejściu do Parku [4]
zegar słoneczny wykonany przez Stefan Wierkiewicza przy merytorycznej współpracy Edmunda Żurka [5]
wodospad [6]
jakieś dziwne nowoczesne instalacje, [7]


W Nowym Tomyślu za czasów pruskich był postawiony jeszcze jeden pomnik cesarza Wilhelma i plac jego imienia, a postawiono go tuż przed I Wojna Światową, w pierwszej połowie roku 1914. przy dzisiejszej ulicy Musiała przy Szarce. Był to raczej kamień niż pomnik, jak wspomina K.E.Goldmann w wydanej Księdze pamiątkowej z okazji jubileuszu 125. lecia Bractwa Kurkowego Nowy Tomyśl oraz 18. Zawodów Strzeleckich Związku Strzeleckiego Nowa Marchia-Poznań w lipcu 1914.


DO GÓRY [8]
Plac Niepodległości. Historia pominika została przedstawiona w artykule o
odsłonięciu pomnika wojennego na placu Chopina
Data postawienia pomnika jest sporna. W książce „:miejsca pamięci ..: Andresa podawana jest 21-VII-1966, natomiast Edmund Żurek wskazuję na rok 1963. A skucie i płaskorzeźby wykonywał Jan Maria Jakób z Poznania na terenie dzisiejszego zakładu komunalnego przy ulicy Komunalnej. Ciekawostka jest, że na pomniku znajdują płaskorzeźby przedstawiające postacie Powstańców mieszkających w naszym mieście. Michała Preislera i Ignacego Genge. Widokówka z roku 1962, na której jeszcze nie ma pomnika. W istocie pomnik zostal odsłonięty 22-07-1963 roku.

Poniżej trzy zdjęcia wykonane przez Janusza Nowickiego 11 lipca 1985 na zlecenie ówczesnego dyrektora Biblioteki Czesława Krolka. Zdjęcia były wykonywane na podnośniku koszowym.



Pomnik z czasów renowacji


Współczesne zdjęcia pomnika.



Ostatnie zdjęcie pomnika z zawieszona tablicą upamiętniającą poległych Powstańców


DO GÓRY [8]
Plac Niepodległości
Tablica odsłonięta 27-01-1984



DO GÓRY [8]
Plac Niepodległości
Trudno ten kosz zaliczyć do pomników, ale ….


DO GÓRY [8]
Plac Niepodległości
Ukryta wśród świerków na placu Niepodległości, ledwo zauważalna chociaż codziennie przechodzi koło niej setki ludzi.



DO GÓRY [8]
ul.3 Stycznia, WKU
Tablica upamiętniająca wyzwolenie w roku 1919 przez oddziały opalenickie i lwóweckie. Wykonanie Stefan Wierkiewicz, odsłonięty 3-01-1976


DO GÓRY [8]
ul.3 Stycznia, Szkoła Podstawowa nr 2, wykonał Stefan Wierkiewicz


DO GÓRY [8]
pl. Chopina, obelisk wykonał Paweł Wierkiewicz
W tym miejscu stał Kriegerdenkmal opisany w artykule o odsłonięciu pomnika wojennego na placu Chopina



DO GÓRY [8]
pl. Chopina
Popiersie autorstwa Marka Jerzego Nowakowskiego




DO GÓRY [8]
róg pl. Chopina i ul. Bohaterów
Nieistniejąca już tablica przy ulicy Bohaterów. Wykonał Stefan Wierkiewicz



DO GÓRY [8]
pl. Chopina – kościół


DO GÓRY [8]
pl. Chopina, szkoła muzyczna


DO GÓRY [8]
pl. Chopina, były hotel
To właściwie też nie są pomniki, ale za to równie interesujące. Pod koniec lat 90-tych zostały poddane renowacji przez Stefana Wierkiewicza. Jak widać jedna z Pan miała pióro, a drugie oberwały się ręce.





DO GÓRY [8]
pl. Mickiewicza przy sklepie p. Nawrota
Płakorzeźba wykonana przez Stefana Wierkiewicz, a zaprojektowana przez panią Renatę Kozecką.



DO GÓRY [8]
ul. Piłsudskiego przy kościele, autorstwa Jerzego Sobocińskiego z Poznania, zmarłego 1-XI-2008


DO GÓRY [8]
ul. Piłsudskiego przy budynku Policji, ukryta za krzakami
Po 1989 na obelisku zmieniono napis. Oryginalny brzmiał :
W HOŁDZIE FUNKCJONARIUSZOM MO I SB
POLEGŁYM W WALCE O WŁADZĘ LUDOWĄ
W LATACH 1945-1946
W. MIKOŁAJCZYKOWI
L. DRZYMALE
W. RUTKOWSKIEMU
SPOŁECZEŃSTWO POWIATU NOWOTOMYSKIEGO
7.10 .1974



DO GÓRY [8]
ul. Piłsudskiego, bank Spółdzielczy, wykonał Paweł Wierkiewicz


DO GÓRY [8]
ul. Piłsudskiego, przy ulicy Witosa, dom Barteckiego
Napis brzmi :
W tym domu
w latach 1886 – 1919
mieszkał i pracował
Wojciech Bartecki


DO GÓRY [8]
ul. Piłsudskiego, róg ul Barteckiego na przeciwko PZU, wykanał Stefan Wiekiewicz. Początkowo wisiała na budynku PZU, ale po wykonaniu elewacji została przeniesiona na przeciwległy budynek

DO GÓRY [8]
płaskorzeźby milenijne odsłonięte przez burmistrza Helwinga w wigilię 24-12-2000, wykonał Stefan Wierkiewicz



w DO GÓRY [8]
grota Matki Boskiej na tyłach kościoła przy ulicy Piłsudskiego, wykonał Stefan Wierkiewicz . Poświęcenie odbyło się w czerwcu 2000


DO GÓRY [8]
ul. Witosa przy Biedronce
Smutny przykład na nasz brak szacunku. Tablica wykona z tablicy nagrobkowej z okolic Miedzichowa, co widać na jeden z fotografii.
Ponownie praca pana Stefana Wierkiewicza.
Z tym obeliskiem zwiazana jest anegdota :
Nowy Tomyśl, który brał udział w konkursie Bank 440, wspólzawodniczył z Głogówkiem, ale pewni zwycięstawa Nowotomyślanie na tablicy pierwotnie wyryli napis „Nowy Tomyśl zwycięzca Banku 440 1976-1977”
W mieście zainstalowala sie telewizja i była prowadzona relacja na żywo w ramach tzw. „Studia 2”. Telewizyjna rzeczniczka Głogówka chcą pokazać jacy nowotomyślanie są zarozumiali, ustawiła się z wejściem antenowym przed tą tablicą. Gdy transmisja ruszyła okazało się, że tablica została podnieniona na taką jaką widać do dziś.I rzeczywiście Stefan Wierkiewicz potwierdził te historię. Miał na wykonanie 1 dzień i 1 noc.






DO GÓRY [8]
ul. Witosa przy Bibliotece, wykonał Stefan Wierkiewicz, jeden z trzech zegarów słonecznych w Nowym Tomyślu. Pozostałe stoją przy wejściu do parku oraz w samym parku. Niestety żaden nie działa.






DO GÓRY [8]
ul. Witosa przy Liceum Ogolnokształcącym
Napis brzmi :
Stowarzyszenie Absolwentów Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Tomyślu 16.09.1995
50-LECIE GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W NOWYM TOMYŚLU 1945-1995



DO GÓRY [8]
ul. Witosa przy wejsćiu do Biblioteki


DO GÓRY [8]
ul. Poznańska, wykonał Stefan Wierkiewicz



DO GÓRY [8]
ul. Poznańska przy dawnych Konsumach, wykonane przez Józefa Wierkiewicza około roku 1971. Tablica poświęcona II Armii Wojska Polskiego. Szablon napisu wykonał syn Stefan Wierkiewicz będący wtedy w wojsku w Grudziądzu. Tablica wisiała na ścianie od strony ulicy Poznańskiej tuż przy wejściu do dzisiejszej restauracji „Sandra”, dawnej milicyjne Konsumy.


DO GÓRY [8]
ul. Poznańska przy Urzędzie Gminy, wykonane przez Józefa Wierkiewicza, ojca braci Wierkiewiczów z pomocą młodego Stefana Wierkiewicza



DO GÓRY [8]
ul. Janusa, os. Batorego dawnej Świerczewskiego
Świerczewski – „Człowiek, który kulom się nie kłaniał”, wizerunek jego był w PRL-u na banknotach 50 złotowych. Nie znalazłem zdjęcia przedstawiającego jak właściwie wyglądał ten obelisk. W opowiadań wynika, że była to raczej płakorzeźba twarzy „wtopiona” w tablice. Zlikiwidowane po 1989.



DO GÓRY [8]
os. Półnoć dawnej os. Małeckiego budynek nr 9 ściana szczytowa, wykonał Stefan Wierkiewicz
Tablica odsłonieta 7-05-1986.



DO GÓRY [8]
os. Batorego – nieistniejące rzeźby z drewna.
Rzeźby wykonane w ramach warsztatów prowadzonych w NOK-u przez pana Romana Czeskiego. Wykonała ją z drewna panią Ewa Piątas w roku 1980 lub 1981. Przy dzisiejszym markecie „Chata Polska” stała jeszcze inna rzeźba.



DO GÓRY [8]
Kamień założycielski parku. Napis wykuty przez Stefana Wierkiewicza o treść „Lipiec 1972 – rozpoczęcie budowy Parku Kultury i Wypoczynku


DO GÓRY [8]
samolot pozyskany wysiłkiem Arkadiusza Tomskiego


DO GÓRY [8]
zamku Chojnik wykonanego w skali 1:26 przez Stefana Wierkiewicza, z piaskowca pozyskanego z okolicznych cmentarzy











DO GÓRY [8]
zegar słoneczny wykonany przez Stefan Wierkiewicza przy merytorycznej współpracy Edmunda Żurka





DO GÓRY [8]
zegar słoneczny wykonany przez Stefan Wierkiewicza przy merytorycznej współpracy Edmunda Żurka, ukryty w parku za pergolą koło stawu.




DO GÓRY [8]
Wodospad

DO GÓRY [8]
jakieś dziwne nowoczesne instalacje z betonu i blachy